Hit enter after type your search item

PROFESYONEL FUTBOLCULARA VERİLEN PARA CEZALARI VE PRİM MESELESİ

/

Yazar: Berkay Bozbıyık

Giriş     

Profesyonel futbolcu zaman zaman kulübün menfaatlerini zedeleyecek, takım içi disiplini bozacak vb. faaliyetlerde bulunabilir. Bu tip sebeplerden dolayı profesyonel futbolcunun kulübü futbolcuya disiplin cezası uygulayabilir. Bu yazıda profesyonel futbolcuya disiplin cezası verilebilmesinin koşullarını ve usulünü ele alacağız.

Disiplin cezası keyfi uygulamalara tabii tutulamaz. Medeni Kanun madde 2’de belirtildiği gibi verilen disiplin cezaları dürüstlük kurallarına aykırı olmamalıdır. Bu ceza koşulu sözleşmede öngörülebileceği gibi yazımızda belirteceğimiz üzere kulüp tüzüklerinde de belirtilebilir.[1] Ülke futbolunda ve Dünya futbolunda sıkça rastlanılan bu durumun hukuki evresini ve şartlarını ele alacağız. Prim meselesi ise özellikle transfer dönemlerinde sıklıkla duyulmaktadır. Bu kavramın hangi şartlarda yapıldığı sözleşmede belirtilmesi veya belirtilmeden verilen ya da vaat edilen primlerin hukuki niteliği büyük önem arz ermektedir. Primin iş hukukundaki tanımını ve profesyonel futbolcu sözleşmesine nasıl yansıdığını yazımızda işleyeceğiz.

Kulüplerin Futbolcularına Vereceği Para Cezalarına İlişkin Düzenlemeler

Bu cezalar giriş bölümünde de değindiğimiz gibi sözleşmede belirtileceği gibi kulüplerin tüzüklerinde de belirtilebilir. Bunların düzenlemesi TFF tarafından Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transfer Talimatı’nın 24.maddesinin c ve d bendinde düzenlenmiştir.[2] Söz konusu madde: “Kulüpler sezonun başlamasından en geç bir hafta önce, bir sonraki sezon uygulayacakları iç yönetmeliklerini ve/veya disiplin talimatlarını TFF’ye göndermek zorundadırlar. Kulüpler TFF’ye tescil ettirdikleri ve uygulayacakları iç yönetmeliklerini ve/veya disiplin talimatlarını imza karşılığında futbolcuya teslim veya noter aracılığı ile tebliğ etmek.” Burada dikkat edilmesi gereken husus futbolcunun yaptığı disiplin cezasını gerektiren hareketin tüzükte bulunması ve bunun futbolcuya maddede söylendiği gibi sezon başlamadan en geç bir hafta önce futbolcuya tebliğ edilmesi ya da bunun sözleşmede belirtilen unsurlardan biri olmasıdır. Genelde profesyonel futbolcu transfer edilirken sözleşmede futbolcunun disiplin talimatlarına ve yönetmeliklere uyacağını taahhüt ettirirler.[3]

Bu konuda diğer en büyük sorulardan birisi performans ve sportif başarısızlığın disiplin cezasının konusu olup olmayacağıdır. Uygulamada genelde takımın bir alt lige düşmesinin yanında bireysel olarak kötü performans gösteren oyuncuya ceza verildiği nadiren de olsa görülmektedir. Kararlara bakıldığında ise sportif başarısızlığa disiplin cezası vermek yerinde görülmemiştir ve verilen TFF ve Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi (CAS) kararlarına bakıldığında böyle bir uygulama görülmez.[4]

Söz konusu maddenin d bendinde para cezalarından sonraki aşama açıklanmıştır. PFSTT MADDE 24-d:’’Futbolcularına verdikleri para cezalarına ait kararlarını, nedenleri, tutarları ve noterden onanmış karar örnekleri ile, karar tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde noter aracılığı ile futbolcuya ve TFF’ye bildirmek zorundadırlar.’’ Yani futbolcuya bir ceza verilmiş bu cezanın gerekçesi, futbolcuya verilen disiplin cezası kararının futbolcuya ve TFF’ye bildirilmemesidir. Bu durumda cezanın hükümsüz olacağı kabul edilmiştir. Kulüp para cezasına karar vermek konusunda serbesttir; ancak TMK madde 2 yani dürüstlük kurallarına aykırılık teşkil etmemesi gerekir. Verilen ceza yapılan disiplinsiz hareketle orantılı olmalıdır. Kulüp tarafından futbolcuya verilen cezaların iptali için belirtilen sürelerde yani sezon başlamadan 1 hafta önce iç tüzük ve talimatlar TFF’ye teslim edilmelidir. Buna rağmen verilen keyfi ve dürüstlük kurallarına aykırı cezalar yolunda TFF Hukuk Kurulları ve yasal yollara başvurulabilecektir.[5]

TBK’nın 146. maddesinde “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak 10 yıllık zamanaşımına tabidir”. Bu düzenleme neticesinde futbolcuların, kulüpleri ile aralarındaki sözleşmelerinden doğan alacakları için muaccel olduğu tarihten itibaren 10 yıl içinde dava açabilmeleri mümkündür.[6] Futbolcular sözleşmeleri sona erdiğinde veya feshedildiğinde dava haklarını kullanmaktadırlar. Bu doğrultuda UÇK, Tahkim, FIFA ve CAS’ın verdiği birçok karar bulunmaktadır. Sıklıkla rastlanılan durum, kulübün oyuncuya borcu olduğu bilinip oyuncunun kabul edilebilir davranışlarını disiplin davranışı sayarak bu borcu bir bakımdan oyuncudan talep etmektir. Bu açıkça TMK m.2 yani dürüstlük kurallarına aykırıdır. Futbolcu sözleşmesi sona erdiğinde yasal yollara başvurarak bu cezaları iptal ettirebilmektedir.

Para cezasının bedeli konusuna gelirsek CAS’ın tamamlayıcı hukuk olarak İsviçre Borçlar Hukuku hükümlerini uyguladığını biliyoruz. Bu doğrultuda 323(a) maddesi şu şekildedir: Özel bir sözleşme, standart iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesi kapsamında yapılan düzenlemeye uygun olarak işveren işçinin maaşının bir bölümünü para cezası olarak kesebilir. Kesilen miktar işçinin maaşının 1/10’nu geçemez ve işveren tarafından kesilen kümülatif toplam işçinin bir haftalık maaşını aşmamalıdır. Ancak daha yüksek oranlar sözleşme ile kararlaştırılabilir.[7] Buradaki önemli olan husus aksinin kararlaştırılıp kararlaştırılmadığıdır. Ayrıca verilen cezalar oyunculara verilen talimatlarda üst sınırdan fazla ise futbolcu yasal yollara başvurup zararın indirimini isteyebilir.

Prim

Prim kısaca, öngörülen bir şartın gerçekleşmesi için futbolcuya verilecek maddi değerdir. Prim bireysel olabileceği gibi kolektif de olabilir. Prim şekle bağı bir işlem olmadığı için bireysel olarak sözleşmede belirtilebilir; örneğin x futbolcusu 25 maç oynaması dahilinde veya x futbolcusu 15 gol atarsa vb. şartlar getirilebilir. Takım olarak uygulamada kümede kalma, derbi galibiyeti vb. şekilde olabilir. Bununla birlikte sözleşmede veya prim konusu söylenirken aksi kararlaştırılmayan hallerde primlerde dağıtılırken ayrım yapılması kulübün futbolcular arası eşit davranma borcunu ihlal ettiğini gösterir.[8] Fakat bu durum şike, teşvik olarak verilmişse bu bir suçu teşkil eder. Ülkemizde 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesi Dair Kanun’un 11.maddesinde bu durum düzenlenmiştir.[9]

Bir başka durum ise primin şekle bağlı olup olmadığı konusudur. Primin şekle bağlı olmadığını belirtmiştik; fakat primin bağlayıcı olması için futbolcunun bunu kabul etmesi gerekir.[10] Kulübün futbolcuya herhangi bir nedenle verdiği ücreti futbolcu prim olarak algılamazsa primini ayrıca isteyebilir. Bu yüzden futbolculara bu ücretler ödenirken dikkat edilmesi gereken huşulardan biri gerekçesi ile ücreti teslim etmektir. Giriş metnimizde değindiğimiz üzere TMK m.2 dürüstlük kuralına vurgu yapmıştık; bu bağlamda örnek verecek olursak x futbolcusunun sözleşmesinde 15 gol atarsa 20.000 TL alacak şartı varken bu şart gerçekleşmeden sadece bu futbolcu yüksek primden faydalanmasın diye sözleşmesinin feshedildiği anlaşılırsa açıkça dürüstlük kuralına aykırı hareket etmiş olur ve TBK madde 175/1 hükmü uygulanır ve şart gerçekleşmiş sayılır.[11]

Sonuç

Profesyonel Futbolcuya verilen para cezalarının bir usulü olduğunu söz konusu düzenlemenin PFSTT’de düzenlendiğini belirttik. Bu doğrultuda verilen para cezasına ilişkin ilk bakacağımız nokta bu kurallara uyulup uyulmadığı konusu olacaktır. Verilen cezanın orantılılığı ve belirtilen sınırı aşıp aşmadığı da futbolcunun ödeyeceği miktar açısından oldukça önemlidir. Kulüplerin belirledikleri disiplin cezaları uygulamaları öngörülen süreler içinde TFF’ye ve futbolculara gerekli belgeleri talimatlarda belirtilen koşullarda göndermek, futbolcuların da görevleri bu talimatlara mümkün mertebe uymaktır. Verilecek ceza miktarının aksine hüküm yoksa CAS ve FIFA kararlarındaki oranın 1/10 olduğunu, tamamlayıcı hukuk olarak İsviçre Borçlar Hukukundan alındığını bilmemiz verilecek ceza miktarı açısından önemlidir.

Prim konusunda ise iş hukukunda işveren eşit davranma borcu yükümlülüğü altındadır. Bu sebeple işveren futbolcular arasında ayrım yapamamalıdır.[12] Futbolda her oyuncunun farklı tecrübede farklı yetenek ve kalitede olduğunu düşünürsek kulüplerin her oyuncuya eşit şartlar sunmasının imkânı yoktur. Kulüp gerek transfer sözleşmesinde gerek sözleşme uzatırken her oyuncunun sözleşmesine prim maddesi ekleyebilir. Bu konuda iş hukuku bağlamında farklılık gözetilmektedir. Son olarak dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan biri futbolcuya prim adı altında yapılan ödemelerin futbolcunun da bilmesidir; yani futbolcuya eline geçen ücretin mutlaka hangi amaçla verildiği söylenmelidir.

Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Case’in editöryel politikasını yansıtmayabilir.
Bu yazı ilk kez 21 Mayıs 2021’de yayımlanmıştır.

Kaynakça

Akbulut, A. (tarih yok). İş Hukuku Bağlamında Profesyonel Futbolcu.

Nil Karabağ Bulut, Dr.Öğr.Üyesi (2021). Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinde Ücret . İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.

MOSTUROĞLU, A. Ş. (tarih yok). FUTBOL KULÜPLERİNİN PROFESYONEL FUTBOLCULARINA DİSİPLİN YÖNETMELİKLERİNE DAYALI OLARAK TATBİK ETTİKLERİ PARA CEZASI UYGULAMASI. MOSTUROĞLU&ÇOPUROĞLU HUKUK BÜROSU.

PROAKTİF, P. (2016). https://www.proaktifhukuk.com/futbolculara-kesilen-para-cezalari-ve-sartlari.html adresinden alındı/Futbolculara Kesilen Para Cezaları ve Şartları

DİPNOTLAR

[1] (MOSTUROĞLU)

[2] (Akbulut)

[3] (PROAKTİF, 2016)

[4] (PROAKTİF, 2016)

[5] (PROAKTİF, 2016)

[6] (MOSTUROĞLU)

[7] (MOSTUROĞLU)

[8] (Bulut D. Ü., 2021);96

[9] (Akbulut);370

[10] (Bulut, 2021);96-97

[11] (Bulut, 2021);101

[12] (Bulut, 2021)

This div height required for enabling the sticky sidebar