Hit enter after type your search item

PROFESYONEL FUTBOLCU SÖZLEŞMESİNİN KENDİLİĞİNDEN SONA ERMESİ VE FESİH

/

Yazar: Berkay Bozbıyık

Giriş

Önceki yazılarımızda Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin tanımını yapmış ve hangi kapsamda değerlendirildiğini ele almıştık. Taraflar karşılıklı iradelerini açıklayarak sözleşmeyi kurabilirler, bunu TBK madde 1’de görmekteyiz. Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi profesyonel takım kurmasına izin verilen spor kulüpleri ile profesyonel olan ya da amatör olup profesyonel olacak futbolcular ile yapılır. Profesyonel futbolcunun iş görme edimi vardır ve bu edim süreklidir yani hizmet sözleşmesi kapsamına girer. Kulübe karşı bu hizmeti sürekli olarak bir ücret karşılığında yerine getirir. Hizmet sözleşmesinde verilecek bir iş olmamasına rağmen ücret ödenir, ki COVİD-19 süresince futbolculara ücretleri maç olmamasına rağmen ödenmiştir. Bu yazımızda profesyonel futbolcu sözleşmesinin sona ermesini ele alacağız. Sözleşmenin son bulması fesih ve kendiliğinden sona erme ile mümkündür yazımızda bu kısımlara genel olarak değinmeye çalışacağız. Bu sözleşmeleri transfer tescil dönemlerinde sıkça duymaktayız.

Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Feshi konusu çok geniş bir konu olup somut örnekle destekleyerek bazı bölümlerine değinemeye çalışacağız. TBK çerçevesinde, PFSTT talimatı ile fesih için gerekli hükümleri bulabiliriz.

Kendiliğinden Sona Erme

Belirttiğimiz gibi Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi fesih ya da kendiliğinden sona erme ile son bulur. Tarafların bu bağlamda sözleşmeye müdahale etmeleri gerekmez. Bazı şartlar meydana gelirse bu sözleşme kendiliğinden sona erecektir.[1]

A. Sözleşme Süresinin Dolması

Bu uygulamada en sık rastlanılan durumdur. TFF’nin talimatlarında da düzenlenmiştir. PFSTT m.19’da genel esaslar kısmında detayları ele alınmıştır. 18 yaşından küçük futbolcular için maksimum 3 yıl, 18 yaşından büyük futbolcular içinse maksimum 5 yıldır. Opsiyon kullanılarak dahi bu süreler uzatılamaz ve sözleşme bitiş tarihi 31 Mayıs olarak belirtilmesi zorunludur. Fakat 3.hüküm buna bir istisna getirmiştir: “Resmi müsabakalar devam ediyorsa müsabakaların bitimine kadar sözleşme uzatılmıştır” ibaresine yer vermiştir, ki bu düzenleme çok yerinde olmuştur. Geçtiğimiz pandemi dönemi süresince bazı ülkeler liglerini çok geç bitirdiler. Bu durum ise özellikle kiralık futbolcular ve kulüp için zor sürece neden olmuştu.

B. Sporcunun (Futbolcunun) Yaşamını Yitirmesi

Spor bedenle yapılan bir aktivite olduğu için sporcunun ölümü ve buna benzer gaiplik, ölüm karinesi gibi durumlarda sözleşme re’sen son bulur. İncelemeye aldığımız Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi de hizmet sözleşmesi olarak nitelendirildiği için işçinin ölümüyle kendiliğinden sona erer.[2]

C. Kulübün Tüzel Kişiliğini Kaybetmesi ve İflası

Bu konudaki ayrımı dernek ve anonim şirket şeklinde yapmak yerinde olacaktır. Bilindiği üzere ülkemizde ve dünyada futbol çok büyük bir ekonomik piyasa haline gelmiştir. Bugün aktif olarak süper ligde borcu olmayan kulüp sayısı neredeyse yoktur. Bunun birçok sebebi vardır. Başta gelenler ise denetlenemeyen yöneticiler, kulübe çok büyük külfet olacak transferlerdir. Dediğimiz gibi bu örnekler çoğaltılabilir. Şu an çoğu kulübümüz UEFA ile finansal fair-play anlaşması yapmıştır. Bu başlıkta kulübün ekonomik olarak kurtarılamayacak halde olduğu durumlarda futbolcu sözleşmelerinin durumunu değerlendireceğiz.

Dernek şeklinde kurulan futbol kulüplerinde kulübün tüzel kişiliğini kaybetmesi veya iflası durumlarında Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi re’sen son bulur, fakat kulüp anonim şirket şeklinde ise iflas etmeleri durumunda re’sen sona ermez. [3]

D. Bozucu Şartın Gerçekleşmesi

Bu durum uygulamada çok sık rastlanılan bir durum olmasa da kullanılması mümkün bir olaydır. Bozucu şart, belirsiz bir olay belirleyerek o olayın gerçekleşmesi halinde sözleşmenin sona ermesini kararlaştırmaktır. Önemli olan kısım ise bu şart gerçekleştiği anda re’sen değil PFST m.19 ‘daki karşılıklı sona erdirme hükümlerine bağlı olarak sözleşme sona erdirilir.

Ek olarak, talimatta yer almayan ama Ertaş ve Petek’in de değindiği “Sözleşmenin Kurulmasına Engel Sebebin Sonradan Ortaya Çıkması” da bu kategoriye alınabilir. EURO 2020’de bir futbolcunun baygınlık geçirmesi ve hayatına kalp piliyle devam edebileceğinin söylentileri aslında bu başlığın somut örneğini oluşturmaktadır. Bu durumda da futbolcu sözleşmesi kendiliğinden son bulacaktır.

Mevcut durumda yaz transfer döneminde olduğumuz için sözleşmenin bitiş süreleri yapılacak transferler için büyük önem arz etmektedir. Kendiliğinden sona ermenin en yaygın halini “sözleşme süresinin dolması” olarak söylemiştik. Bu durumlarda Profesyonel Futbolcuya tazminat ödenmez. Genelde uygulamada kulüplerin yaptığı ağır sözleşmeler ve menajerlere ödenilen ücretler gereği neredeyse bütün kulüplerimiz UEFA’nın gözetimi ve denetimi altındadır. Her yıl Süper Lig ve diğer liglerde en az 4 takım yapılan yanlış, öngörülemeyen sözleşmeler gereği transfer yasağına kurban gitmektedir. Bu bağlamda yapılacak olan, kulübün finansını doğru yönetmek, sözleşme yaparken de öngörülebilir sözleşmeler yapmaktır. Yöneticilerin sorumlulukları kapsamında bunları söylemek oldukça zordur. Yöneticiler de denetlenebilir olmalıdır ve hesap verilebilir bir ortamın yaratılması gerekmektedir.

Fesih Yoluyla Sona Erme

Bu konu da uygulamada çok sık rastladığımız bir durumdur. Kısaca tanımlayacak olursak sözleşmenin taraflarından biri karşı tarafa bildirerek Profesyonel Futbolcu Sözleşmesini yani sürekli sözleşmeyi ileriye dönük olarak sona erdirme işlemidir.[4] Sözleşmede taraflardan herhangi biri sözleşmenin şartlarına, borçlarına vb. aykırı davranması durumunda diğer tarafın sözleşmeyi feshetme hakkı doğar. Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transfer Talimatının 27.maddesinde kulübün 28.maddesinde de futbolcunun fesih hakkının şartları hakkında bilgi verilmiştir. Kulüpler birer federasyon üyesi olduğu için bu talimatlar hukuka, ahlaka, emredici hükümlere aykırı olmadıkça kulüpleri bağlar ayrıca yapılan transfer sözleşmelerinde Profesyonel Futbolcuların hem kulüp disiplin talimatlarına hem de TFF’nin düzenlemelerine tabii olacağını belirtilir. Kulüpler fesih için şartlar öngörebiliyor ve uygulamada da bu duruma sıkça rastlanabiliyor. Sözleşmeyi hangi taraf feshetmişse fesih bildirimini Türkiye Futbol Federasyonu’na bildirmek zorundadır.

Ülkemizde fesih olaylarının fazla sayıda olmasının en büyük nedenlerinden biri hiç şüphesiz zamanında ödenmeyen futbolcu alacaklarıdır. Bunlar ilerde kulüplerimize transfer yasağı olarak geri dönmektedir. Yabancı bir profesyonel futbolcunun alacakları söz konusu ise konu DRC yani Uluslararası Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, Türk futbolcusu için söz konusu ise UÇK yani Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’na bildirmekte seçimlik hakka sahiptir. Genelde Türk futbolcuları bu duruma daha alışkın olduğu için hoşgörülü davranabiliyor fakat yabancı futbolcuların çoğu ödemenin gerçekleşmemesinin ardından ertesi gün ihtarını kulübe gönderiyor. Futbolcu durumu CAS’a taşıdığı zaman CAS genelde futbolcunun tarafında oluyor. CAS’ın tamamlayıcı hukuk olarak İsviçre Borçlar Hukuku’nu uyguladığını daha önceki yazılarımızda belirtmiştik. İsviçre Yüksek Mahkemesi kararlarında ihtar çekmenin önemine vurgu yapılmış ve ihtar yapılmaksızın sözleşmenin feshini son çare olarak nitelendirmiştir.[5]

CAS’ın Ionikos kararında, oyuncunun kulüp başkanını sahtekarlıkla itham etmiş olması dahi sözleşmenin önceden ihtar çekilmeksizin feshi için yeterli ağırlıkta bir ihlal olarak görülmemiştir. (YILMAZ, 2017) Bu bölümü almamızın nedeni ülkemizde de benzer bir olayın olmasıdır. Herkesin bildiği gibi Younes Belhanda ve Galatasaray olayında da futbolcu kulüp yöneticilerine karşı ithamlarda bulunmuş ve sözleşmesi feshedilmiştir. Galatasaray’ın söz konusu kararında : Galatasaray A.Ş. – Demir Grup Sivasspor müsabakasından sonra BEIN Sports ile yapmış olduğu röportajda Kulüp’ün imajına ve Kulüp Yönetim Kurulu Üyelerinin saygınlıklarına zarar veren ve hakarete varan beyanlarda bulunması sebebiyle ve daha öncesinde de Sözleşme ve Kulüp İç Disiplin Yönetmeliklerine ısrarlı şekilde aykırılık teşkil eden eylemlerde bulunmasının, taraflar arasındaki ilişkiyi çekilmez hale getirmiş olması nedeniyle, Younes Belhanda’nın Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi, FIFA Oyuncuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nın 14. Maddesi uyarınca 10 Mart 2021 tarihinden itibaren derhal, tek taraflı ve haklı sebeple feshedilmiştir.” (SÖZCÜ, 2021) Bu bağlamda Belhanda’ya önceki hareketlerinden dolayı bir ihtar çekildiyse yapılan işlem uluslararası boyutlara çıksa da kulüp büyük ihtimalle haklı çıkacaktır. Sözleşmede kulübün haklı nedenle feshi söz konusu olacaksa ihlalin sürekli olması gerekecektir.[6] Kanaatimizce Younes Belhanda’ya karşı böyle bir yol izlenmesinin en büyük nedeni ise Younes Belhanda konuyu FIFA’ya taşısa dahi sözleşmesinin sona ermesine 6 ay kalmış olması ve olası ödenecek olan tazminat bedelinin düşük olmasıdır. İhtar ile fesih konusunda en önemli örnek yine ülkemizden ‘’Franck Ribery’’ örneği olacaktır. Söz konusu olayda futbolcu dört ayrı ihtar çekmiş beşinci ve son ihtarda sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş ve o döneme kadar olan alacaklarını almıştır.[7] CAS üyesi olan Kısmet Erkiner hocamız da Galatasaray Spor Kulubü’nü söz konusu olayda hatalı bulmuştur. FIFA kararlarında da ücret ödeme ihlallerinin sürekli olmasına vurgu yapılmıştır kulübe ihtar çekilmeden talep edilmesi ilk ödememezlikte fesih yapmak haklı neden teşkil etmeyecektir fakat bunun sürekli hale gelmesi profesyonel futbolcu için haklı sebep oluşturacaktır.

İşin futbolcu tarafını ağırlıklı olarak alacaklar oluştursa da etkin çalışma hakkının ihlali de haklı nedenle feshin unsurlarından bir tanesidir. Resmi müsabakaların %10’undan daha az maçta forma giymiş ise bu da FIFA ve CAS uygulamalarında feshin konusu olmuştur.

Sonuç

Profesyonel futbolcu sözleşmesinin sona ermesini, feshin bazı başlıklarını ele almaya çalıştım. Daha değinemediğim bir sürü konu başlığı var lakin bu sözleşmelerin kulüplerimize özellikle fesih konusunda büyük zarar verdiğini söylemek yerinde olacaktır. Sonunu düşünmeden yapılan sözleşmeler her gelen yönetimin başını ağrıtmaktadır. Bu yüzden sözleşme yapılırken maddeler iyi analiz edilmeli kulüp içi disiplin talimatı iyi şekillendirilmelidir. Diğer türlü futbolcu disiplinsizlik yapıp kadro dışı kalsa dahi ücretini almaktadır. Kulüp veya futbolcu sözleşmesini feshederken bilirkişilere danışmalı ileride türk/yabancı fark etmeksizin doğacak tazminatları kestirmelidir.

Futbol çok büyük bir ekonomi haline geldi fakat bizim kulüplerimiz finansal fair-play kıskacında sınırlı hareket ediyor. Bunun sebeplerinin başında ekonomiyi doğru yönetememek, denetlenemeyen kulüpler/yöneticiler olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Avrupa ile olan farkın kapanması için de sözleşmelerin makul, öngörülebilir bir şekilde yapılmasını tekrar tekrar söylemek yerinde olacaktır.

Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Case’in editöryel politikasını yansıtmayabilir.
Bu yazı ilk kez 30 Temmuz 2021’de yayımlanmıştır.

Kaynakça

BULUT, D. N. (tarih yok). PROFESYONEL FUTBOLCU SÖZLEŞMESİNDE ÜCRET. 12 LEVHA YAYINLARI.

ERTAŞ, P. Ş., & PETEK, P. (2017). SPOR HUKUKU. ANKARA: YETKİN YAYINLARI.

SÖZCÜ. (2021). https://www.sozcu.com.tr/spor/futbol/son-dakika-galatasaraydan-flas-younes-belhanda-karari-yonetimi-elestirmisti-6306002/ adresinden alındı

YILMAZ, D. Ç. (2017). FIFA VE CAS KURALLARI ÇERÇEVESİNDE ULUSLARARASI NİTELİKTEKİ PROFESYONEL FUTBOLCU SÖZLEŞMESİNİN FESHİ. 12 LEVHA YAYINLARI.

DİPNOTLAR

[1] (ERTAŞ & PETEK, 2017)

[2] (ERTAŞ & PETEK, 2017)

[3] (ERTAŞ & PETEK, 2017)s.462

[4] (BULUT)s.185

[5] (YILMAZ, 2017)

[6] (YILMAZ, 2017)

[7] (YILMAZ, 2017)

This div height required for enabling the sticky sidebar