Hit enter after type your search item

NFT SANAT ESERLERİ

/

Yazar: Taceddin Kalkan

Giriş

Kripto dünyası Bitcoin ve altcoinler ekseninde yoğunlaşırken son zamanlarda başka dijital varlık türleri de gündemde kendine yer bulmaya başladı. Bunların en popülerini ise NFT’ler (non-fungible token) oluşturuyor. Non-Fungible Token’ı “değiştirilemeyen token” olarak ifade etmemiz mümkündür. Hukuki açıdan isimlendirecek olduğumuzda ise nitelikleri itibariyle “misli olmayan kripto varlık” dememiz doğru olacaktır. Bu da NFT’lerin özgün, nadir, bölünemez, eşi olmayan gibi kendisine ait ayırt edici özelliklere sahip olduğunun göstergesidir. Bu özellikleri NFT’lerin çeşitli sektörlerin geleceği olarak lanse edilmesine sebep olmakla birlikte sanat endüstrisi de bunların başında gelmektedir.

NFT Art Works (NFT sanat eserleri) ise, dijital olarak meydana getirilen eşsiz bir eserin orijinal halinin blockchain teknolojisi ile güvence altına alınmasını ifade eder. NFT’ler onun aynısından bir tane daha yapılamayacağını ve blockchain bünyesinden asla kaybolmayacağını matematiksel olarak garanti altına alır. Önemle belirtmek gerekir ki, NFT’lerin daima bir sanat eseri olması gerekmemektedir. Nitekim, en fazla 140 veya 280 karakterlik ve edebi değeri olmayan tweet paylaşımlarının bile NFT olarak dijital platformlarda satışa sunulduğu ve hatta satın alındığı son zamanlarda sıklıkla görülmektedir. Jack Dorsey’in ilk tweetinin 2.9 milyon dolara NFT marketi Valuables by Cent’te satılması ise bu duruma verilebilecek önemli bir örnektir.

NFT’lerin Sanata Etkisi

NFT’ler birçok alanda gelişmeye neden olmakla birlikte bu alanlardan biri de sanat olmuştur. NFT’lerin ortaya çıkması sanata modern ve teknolojik bir bakış getirmekle birlikte yeni anlayışların da önünü açmıştır. Tokenlar, eserlerde özgünlüğün önünü açmakla birlikte online tuvaller oluşturulmasına da önayak olmuştur.

Dijital sanatçı Beeple’ın dijital olarak ortaya çıkardığı ve kendisinin tüm çalışmalarının yer aldığı eseri geçtiğimiz aylarda 66 milyon dolara satılmış ve bu durum NFT sanat eserlerinin maddi değeri konusunda önemli bir gündem oluşturmuştur.

Telif Hukuku Bağlamında Değerlendirilmesi

NFT, sanat eserleri için yeni bir gelecek sunmuş olsa da eserlerin fikri hakları ile ilgili kökten bir değişiklik meydana getirmemektedir. Çünkü, eseri meydana getiren sanatçı, eseri Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’ndaki (FSEK) şartları sağlıyorsa bu kanunun koruması kapsamından yararlanacaktır ve eseri korunacaktır. Eser şartları sağladıktan sonra NFT formatında olması ya da olmaması koruma açısından önem arz etmemektedir. Yani, koruma esere yönelik olmakta ve eserin niteliği, formatı bu korumadan ayrı bir anlam ifade etmektedir. Eser sahibi tarafından bir başkasına devredilen sanat eseri (NFT) ise kripto varlık niteliği kazanacaktır. Taraflar aksine anlaşma yapmadığı sürece (mali hakların devrini kararlaştırmadıkları sürece) eser sahibi olan sanatçının eser üzerindeki telif hakları korunmaya devam edecek ve karşı taraf ise bu eserden bir parçaya NFT olarak sahip olacaktır. Her satışta da bu misli olmayan parçanın yeni sahibi aynı parça üzerinde hak sahibi olacaktır. Bu halde de eser sahibinin eser üzerindeki telif hakları korunmaya devam edecektir. NFT’nin telif hakları açısından bir başka önemi ise dijital bandrol görevi görecek olması ve eserin orijinalliği konusunda ortaya çıkabilecek kuşkuları engelleyecek ve eserin takibini kolaylaştıracak olmasıdır.

NFT’nin eser sahibine ve sanata sağladığı diğer faydalara bakacak olursak; NFT, eser sahibine gerçekleşen her satıştan belirli bir pay alma hakkını da vermektedir. Bu durum, sanatçı ve toplum tarafından eserin değerinin daha iyi anlaşılmasını, hak ettiği maddi değeri bulmasını ve bu vesileyle de sanatçının yeni eserler ortaya koyması için teşvik edilmesini sağlayacaktır. Bu durumun sanata yaratıcılık anlamında katkı sağlayacağı açıktır. Eserin sonraki satışlarından sanatçının pay alması Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda da öngörülmüştür.

FSEK m.45

“… her satışta, satışı gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişi, bedel farkından münasip bir payı eser sahibine, o ölmüşse miras hükümlerine göre ikinci dereceye kadar (ve bu derece dahil) yasal mirasçılarına ve eşine, bunlar da yoksa ilgili alan meslek birliğine Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ödemekle yükümlüdür.

Kanun maddesi bu şekilde olmakla birlikte eser sahibinin bu haklardan yararlanabilmek için gereken şartları da yerine getirmesi gerekmektedir.

Sonuç

Son yıllarda yaygınlaşan blockchain teknolojisiyle ortaya çıkan non-fungible tokenlar (NFT) güncel bir konu olarak gündemimizi meşgul etmektedir. Farklı alanlarda isminden söz ettirmekle birlikte NFT’ler niteliği itibariyle sanat dünyasında da kullanıma uygundur.  Sanatın niteliği itibariyle bünyesinde bulunan fikri hak kavramının ise NFT ile bütünleşik bir şekilde değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Bu çerçevede, NFT sanat eserlerinin diğer sanat eserleri gibi korunacağı ve Türk hukuku açısından Fikir ve Sanat Eserleri’nin kapsamında bulunup ilgili kanun hükümlerine tabi olduğu söylenebilir.

Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Case’in editöryel politikasını yansıtmayabilir.
Bu yazı ilk kez 7 Mayıs 2021’de yayımlanmıştır.

Kaynakça

https://www.mihci.av.tr/nft-fikri-mulkiyet-hukuku (E.T:15.04.2021)

https://medium.com/blockchainist-center/nedir-bu-non-fungible-tokens-nft-kavram (E.T:14.04.2021)

https://www.legalcheek.com/lc-journal-posts/what-the-non-fungible-token-craze-means-for-ip-law/ (E.T:12.04.2021)

https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2021/04/nfts-show-value-owning-unownable/618525/ (E.T:13.04.2021)

https://www.coindesk.com/nfts-legal-questions (E.T:16.04.2021)

https://fikrimulkiyet.com/nft-sanat-eserleri-ve-telif-hukuku/ (E.T:16.04.2021)

https://www.webtekno.com/nft-nedir-ne-ise-yarar-h107174.html (E.T:15.04.2021)

This div height required for enabling the sticky sidebar