Hit enter after type your search item

AV. ÖZGE EVCİ ERALP İLE METAVERSE VE HUKUK

/

Son zamanların en çok konuşulan teknolojik gelişmelerinden biri olan Metaverse hayatımızı etkilemeye ve değiştirmeye şimdiden başladı. Teknolojinin son harikalarından biri olarak lanse edilen Metaverse’ün hukuk düzeninde nasıl etkiler doğurabileceğini ekibimizden Merve SANCI, Av. Özge Evci ERALP ile ele aldı.

1- Metaverse teknik anlamda nedir?

Av. Özge Evci ERALP: Metaverse için internetin geleceği ya da bilim kurgunun gerçeğe dönüşmesi diyebiliriz. Kelime olarak yunanca sonra/öte anlamındaki “meta” ile ingilizce “universe”in birleşimi bir kelime ve “evrenin ötesi” gibi bir anlam taşıyor. Bir anlamda izlediğimiz Ready Player One filminde ya da Black Mirror’daki gibi sanal bir evren içine, kendimize oluşturduğumuz avatarla gireceğimiz ve orada gerçek hayatın sanalını yaşayacağımız bir ortam olarak tarif edebiliriz. Burası bir oyun evreni değil ancak bir oyunun içine girmek gibi düşünebiliriz. Burası, günlük hayattaki aktivitelerimizi yapabileceğimiz, etkinliklere, konserlere katılabileceğimiz, iş insanlarının toplantılarını yapabileceği, görüşmelerin gerçekleşebileceği, ticari ilişkilerin gerçekleşeceği, turistik gezilere çıkabileceğimiz bir evren ve tek farkı sanal olması.

2- Metaverse ile kripto paralar arasındaki bağlantı nedir?

Av. Özge Evci ERALP: Metaverse, bir şey alıp satabileceğimiz, aldığımız hizmetlere para ödeyeceğimiz, hatta mal mülk edinebileceğimiz bir evren olarak planlanıyor. Bunun için de ödeme aracı olarak kripto paralar kullanılıyor. Bu nedenle son dönemde metaverse kripto para birimleri oluşmaya başladı. Uzun vadede farklı evrenlerin farklı kripto birimlerini görüyor olacağız. Aynı zamanda metaverse VR cihazları, dijital tasarımlar, reklamcılık, hatta moda ve tekstil gibi bir çok sektöre ciddi bir gelişim yaşatacak, yani ekonominin her alanında Metaverse kelimesini duyuyor olacağız.

3- Barbados dünyanın ilk metaverse sanal elçiliğini kuracağını duyurdu. Barbados Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanlığı, Decentraland ile bu konuda bir anlaşma imzaladı. Bu anlaşma hukuki açıdan ne anlama gelmektedir?

Av. Özge Evci ERALP: Şu an için Metaverse’de bir elçilik kurmak sembolik ve Barbados turizmine dikkat çekmek amacıyla yapılmış çok iyi bir hamle gibi gözüküyor. İleride ülkelerin ve turistik yerlerin birçoğu Metaverse’te olacak. Bizler uçağa binip o ülkelere seyahat etmek yerine VR gözlüklerimizi ve belki sanal gerçeklik giysilerimizi giyip Barbados sahillerinde gezeceğiz, uzak doğu ülkelerine gideceğiz, Amerika’ya gidip eğlence parklarında eğleneceğiz. Giysilerimiz sayesinde denize girip serinleyeceğiz, sıcak iklimi hissedeceğiz. Bu gibi haberleri ileride daha sık görmeye başlayacağız. Ancak, tabi bütün bunların olması çok ciddi yatırımlar ve planlamalar gerektiriyor.

4- Decentraland gibi metaverse oyunlarında yer alan sanal mülkiyet ve buna ilişkin alım-satım işlemlerini (sanal taşınmaz alımı, kiraya verme, taşınır alımı vb.) günümüz hukuk sistemi içerisinde nasıl değerlendirilmelidir? Sanal mülkiyeti düzenleyen yeni bir kanuna gerek olduğunu düşünüyor musunuz?

Av. Özge Evci ERALP: Hukuki anlamda ülkemizde ve genel olarak dünyada mülkiyet kavramı hep “taşınır” ya da “taşınmaz” olarak düşünülmüş ve mülkiyet hep “maddi varlık” üzerine kurulmuş. Bu nedenle dijital varlıklar üzerindeki her türlü hukuki işlem sonunda “paraya” dönebilir olduğu kadar yorumlanabilmiş. Örneğin, oyun içinde karakterinize bir “tool” satın aldınız ama yüklenmedi, nihai olarak buraya para ödediniz, kredi kartınız ile işlem yaptınız ve maddi bir varlık olan geleneksel parayı ortaya koydunuz. Ama metaverse ortamında işlemlerin metaverse kripto paralarıyla yapılacağını düşünürsek artık yüzde yüz dijital bir ilişkiden bahsediyor olacağız. Bu durumda “dijital varlık” tanımına gerek duyulacaktır. Bu, mevzuat değişikliği ile olmasa dahi Yargıtay kararları ile de açıklanabilir. Lakin, son dönemde dijital mirası kabul eden Yargıtay kararları gördük.

5- Metaverse hangi tip uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına sebep olabilir?

Av. Özge Evci ERALP: Aslında şaşırtıcı gelecek ama Metaverse’ün çok sayıda hukuki uyuşmazlık doğurmayacağını düşünüyorum, çünkü yapılan işlemler blockchain teknolojisi ile çalışan akıllı sözleşmeler ile kurulacak. Ancak, işin etik boyutunun da ihlalleri sonucunda cezai uyuşmazlıklar çıkabileceğini düşünüyorum. Örneğin, avatarınızı öldüren bir kişinin eylemi hangi kapsamda değerlendirilecek? Diyelim Metaverse’de bir dijital varlığınızı yakıp yıktı, malınıza zarar verdi, ama TCK sadece taşınır ve taşınmaz mala karşı mala zarar vermeyi düzenliyor, öyleyse bu dijital varlığa zarar verme hangi kapsamda değerlendirilecek? Benzer şekilde Yargıtay oyun karakterinin çalınmasını, karakter taşınır bir mal olmadığı için hırsızlık suçu kapsamında saymıyor ve TCK 244 Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu kapsamında sayıyor. Bunun gibi netleştirilmesi gerekli noktalar tabi ki olacak.

Kişisel verilerin korunması, metaverse ile daha konuşulur hale gelecek, çünkü 2 boyutlu sosyal medyamızdan bile bizi kendimizden iyi tanıyan markalar, artık VR cihazları ile kalp atışlarımıza, göz hareketlerimize kadar erişebilecek ve alışkanlıklarımızı çok daha net tespit edebilecek. Diğer taraftan telif hakları ile ilgili Metaverse’i çok konuşuyor olacağız. Dijital tasarımların, avatarların, dijital şehirlerin ve bunların çizimlerinin çok ön planda olacağı, çok gelişeceği bir dünyaya doğru gidiyoruz. Belki ileride kendi Avatarımızın, ya da kendi oluşturduğumuz Metaverse evimizin tasarımının telif haklarını ihlal edenler ile ilgili hakkımızı ararken bulacağız. Bu alanda Metaverse çok büyük bir iş alanı da yaratacak.

Son olarak, maalesef siber zorbalık, siber şiddet ve bunlara ilişkin eylemler de Metaverse’de konuşuluyor olmaya devam edecek. Tüm bunların yanında bir parantez açmak isterim ki, Metaverse evrenleri illaki tehlikeli olacak, bize zarar verecek diye bir şey yok. Çok iyi kullanım alanları da olabilir. Örneğin hepimiz coğrafya dersinde vadi nedir, kanyon nedir, plato, delta vs. nedir gördük. Bunları sadece iki boyutlu resimlerden öğrendik. Şimdiki gençler Youtube’dan videolardan bakarak görebiliyor. Ancak, metaverse gibi bir evrene girerek kanyonda gezmeleri, bilmedikleri coğrafi oluşumların içinde gezmeleri mümkün olacak. Eğitim metaverse için çok güzel ve eğlenceli bir kullanım alanı. Bunun gibi belki çoğumuz hiçbir zaman uzaya gidemeyeceğiz, ama metaverse gibi bir ortamda uzay yolculuğunu deneyimlemek bile mümkün olabilecek.

6- Bilişim sektörünün her geçen gün gelişmesi ve hayatımızda daha fazla yer edinmesi sonucunda oluşabilecek hukuki uyuşmazlıkların görülebilmesi için bilişim konusunda ihtisas mahkemeleri kurulması gerektiğini düşünüyor musunuz? Sizce hukuk dünyası gelişen bilişim sektörüne ayak uydurabilmek için nasıl bir yol izlemelidir?

Av. Özge Evci ERALP: Öncelikle hukukun her zaman teknolojinin arkasında kalacağını kabullenmek gerek. Diğer yandan artık a’dan z’ye tüm sektörlerde çalışanların teknolojiye ayak uydurması, gelişmeleri takip etmeleri gerekli. Buna sadece Hakimler, Avukatlar, Savcılar değil; Adalet Personeli, kalem çalışanları dahil tüm yargı çalışanları dahil. Yenilikleri çok çabuk adapte etmeleri, yeni teknolojileri takip etmeleri gerekiyor. “Ben teknolojiden anlamam, korkarım” demek artık kabul edilebilir bir gerekçe değil. Bu nedenle tüm çalışanların ve profesyonellerin kendini güncel tutması, internet ve dijital okur yazarlığını geliştirmesi zorunlu. Gönül ister ki tüm mahkemeler bilişim ve teknoloji konusunda uzman olsun, çünkü artık boşanma davasında, iş davasında bile dijital delilleri konuşuyoruz. Bilişimin içinde olmadığı bir uyuşmazlık kalmadı gibi. Bu nedenle hukuk fakültelerinde veri okur yazarlığı ve bilişim hukuku dersleri mutlaka olmalı. İhtisaslaşmaya gelince, artık bilişim uyuşmazlıkları ceza, özel hukuk hukuk hatta vergi gibi birçok farklı hukuk alanına dağılmış durumda, bu nedenle hepsi için ihtisaslaşmaya gidilmesi şu an için bilim kurgu gibi düşünülebilir, ancak unutulmamalı ki “bilim, bilim kurguyu izler”, yani bir gün neden olmasın.

Bu röportaj ilk kez 20.12.2021 tarihinde www.caseresmi.com’da yayımlanmıştır.

This div height required for enabling the sticky sidebar